Sevval
New member
Psikolojide Kendi Kendine Konuşmak Ne Anlama Gelir?
Psikolojide Kendi Kendine Konuşmak Ne Anlama Gelir?
Bir gün evde tek başınasınız. Kumandayı arıyorsunuz.
“Ben bunu nereye koydum?”
İki dakika sonra mutfakta buluyorsunuz.
“Tamam, buraya kadar geldiysek hayat hâlâ kontrolümde.”
Sonra bir bakıyorsunuz, kumandayı elinizde tutarak kendinizle konuşuyorsunuz. Üstelik cevap da veriyorsunuz:
“Salona mı bırakmıştım?”
“Hayır, mutfaktaydın.”
“Doğru.”
İşte o anda insanın aklına o meşhur soru geliyor: “Ben şimdi kendi kendime konuşuyorum da… bu normal mi?”
Kısa cevap: Çoğu durumda evet.
Kendi kendine konuşmak, psikolojide “self-talk” yani öz-konuşma olarak ele alınan oldukça yaygın bir davranış. İnsan bunu sesli yapabilir, içinden yapabilir, hatta bazen zihninde küçük bir toplantı düzenleyip hem moderatör hem katılımcı hem de muhalefet olabilir. Amerikan Psikoloji Derneği, self-talk kavramını kişinin kendisiyle kurduğu iç diyalog olarak tanımlıyor; bu konuşmalar planlama, motive olma, kendini yatıştırma veya düşünceleri düzenleme gibi işlevler görebiliyor.
Yani mutfakta “Çayı koy, sonra faturayı öde, sonra şu maili gönder” diye kendi kendinize talimat vermeniz, beyninizin size personel toplantısı yapması gibi düşünülebilir.
Kendi Kendine Konuşmak Delilik Değil, Beynin Çalışma Masası Olabilir
Kendi kendine konuşmayı hemen bir psikolojik sorunla ilişkilendirmek doğru değil. Araştırmalarda self-talk; yüksek sesle konuşma, iç konuşma, kişinin kendisine yönelttiği cümleler ve iç diyalog gibi farklı biçimlerde inceleniyor.
Hatta bazen düşünmek için konuşuruz.
“Önce bunu yapacağım, sonra şuna bakacağım.”
“Bu adam bana neden böyle söyledi?”
“Ben olsam bu işi şöyle çözerdim.”
“Tamam, sakin ol. Önce problemi anlayalım.”
Burada konuşmanın amacı başkasına bilgi vermek değildir. Kişi kendi düşüncesini daha görünür, daha düzenli ve yönetilebilir hale getirmeye çalışıyordur.
Bir anlamda zihin karışık bir çekmeceyse, konuşmak o çekmecenin içindekileri masaya dökmek gibidir.
Üstelik herkesin iç konuşması aynı biçimde değildir. Bazı insanlar zihninde kelimelerle düşünürken bazıları daha çok görüntüler, duygular veya başka zihinsel temsiller üzerinden ilerleyebilir. İç sesin biçimi ve yoğunluğu kişiden kişiye değişebilir.
Peki İnsan Neden Kendi Kendine Konuşur?
Bunun tek bir nedeni yok. Bazen zihinsel organizasyon, bazen duygu düzenleme, bazen de problem çözme söz konusudur.
Örneğin bir öğrenci sınavdan önce:
“Önce bildiklerimi yapacağım. Takıldığım soruda oyalanmayacağım.”
diyebilir.
Bir sporcu:
“Ritmini bozma. Bir sonraki hamleye odaklan.”
diye kendisini yönlendirebilir.
Bir çalışan:
“Bu maili şimdi gönderirsem konu kapanacak.”
şeklinde düşünerek ertelemenin önüne geçebilir.
Burada self-talk, davranışı yönlendiren bir araç haline gelir. APA da öz-konuşmanın dikkat odağını desteklemek, motivasyonu artırmak ve kişinin kendine güvenini güçlendirmek gibi işlevlerde kullanılabildiğini belirtiyor.
Dolayısıyla kendi kendine konuşmak bazen “Benimle kim konuşuyor?” sorusunun değil, “Ben kendimi nasıl yönlendiriyorum?” sorusunun cevabıdır.
“Ben Böyle Konuşmam” Diyenler Bile Aslında Konuşuyor Olabilir
Burada ilginç bir ayrıntı var.
Kendi kendine konuşmak illa sesli olmak zorunda değil.
İçinizden:
“Keşke bunu söylemeseydim.”
“Acaba yanlış mı anladı?”
“Yarın erkenden kalk.”
“Şimdi telefonu bırak.”
demek de self-talk kapsamına girebilir.
Yani kişi dışarıdan bakıldığında tamamen sessiz olabilir ama zihninin içinde ciddi bir trafik yaşanabilir.
Üstelik bu iç konuşmanın tonu da önemlidir.
“Bunu da beceremedin.”
ile
“Tamam, istediğin gibi gitmedi ama şimdi ne yapabilirsin?”
aynı zihinsel konuşma değildir.
İlkinde kişi kendisini yargılıyor. İkincisinde ise kendisine problem çözme alanı açıyor.
Araştırmalar da self-talk'ın içeriğinin ve nasıl kullanıldığının önemli olduğunu gösteriyor. Özellikle olumsuz, aşırı genelleyici ve kendini küçümseyen konuşmalar stres ve motivasyon açısından sorun yaratabilirken, daha yapıcı bir iç dil kişinin kendisini düzenlemesine yardımcı olabilir.
Erkekler Strateji Masasında, Kadınlar Duygu Masasında mı? O Kadar Basit Değil
Bu konu açıldığında hemen klasik bir ayrım yapma eğilimi ortaya çıkıyor:
“Erkekler çözüm arar, kadınlar duyguları konuşur.”
Hayat keşke Excel tablosu kadar kolay olsaydı.
Gerçekte insanlar bu kadar net kutulara ayrılmıyor. Bir erkeğin “Tamam, önce sorunu parçalara ayıralım” demesi mümkün olduğu gibi, bir kadının aynı anda hem çözüm üretip hem karşısındaki kişinin duygusunu anlamaya çalışması da gayet doğal. Tersi örnekler de sayısız.
Mesela Murat, 38 yaşında bir mühendis olsun. İş yerinde problem çıktığında kendi kendine:
“Birinci ihtimal şu. İkinci ihtimal bu. Önce veriyi kontrol et.”
diyor.
Bu daha stratejik bir self-talk örneği.
Aynı gün Elif, 34 yaşında bir öğretmen, arkadaşının yaşadığı bir tartışmayı düşünürken:
“Bunu söylerken acaba kendini dışlanmış mı hissetti?”
diye düşünüyor.
Bu ise ilişki ve empati odaklı bir iç değerlendirme olabilir.
Ama ertesi gün Murat eşinin moralinin bozuk olduğunu fark edip:
“Önce onu dinleyeyim, hemen çözüm önermeyeyim.”
diye kendisini yönlendirebilir.
Elif de iş yerindeki karmaşık bir problemi:
“Önce üç parçaya ayıralım, sonra hangisi acil bakalım.”
diye çözebilir.
Dolayısıyla burada cinsiyetten çok kişilik, öğrenilmiş iletişim biçimleri, içinde bulunulan durum ve kişinin o anda hangi ihtiyacının öne çıktığı önemlidir.
Bir insanın bazen “Nasıl çözeriz?” diye, bazen “Bu neden böyle hissettirdi?” diye düşünmesi çelişki değildir. İnsan zihni tek vitesli bir araç değil.
Kendi Kendine Konuşmanın Komik Tarafı: Beynin İçindeki Forum
Bence insan zihninin en eğlenceli taraflarından biri, kendi kendine yapılan tartışmalar.
Örneğin:
“Bugün erken yatacağım.”
“Tamam.”
“Telefonu bırakıyorum.”
“Bir video daha.”
“Hayır.”
“Son video.”
“Bunu dün de söyledin.”
“Detaylara takılma.”
İşte bu noktada beynin içinde moderatörün istifa etmesi an meselesidir.
Bazı insanların kendi kendine konuşması adeta bir forum başlığı gibidir:
Konu: Bu işi yarın mı yapsam?
Mantık: Hayır.
Tembellik: Bence evet.
Sorumluluk: Kesinlikle hayır.
Kaygı: Ya yetişmezse?
Özgüven: Yetişir.
Kaygı: Nereden biliyorsun?
Özgüven: Bilmiyorum ama birinin moral vermesi lazım.
Bu mizahi örnek aslında önemli bir noktayı gösteriyor: İç konuşma, zihinsel süreçlerin farkına varmamızı sağlayabilir.
Bilimsel literatürde self-talk'ın davranışı düzenleme, düşünceleri organize etme ve kişinin kendisiyle iletişim kurması gibi işlevleri üzerinde duruluyor.
Psikolojide Kendi Kendine Konuşmak Ne Anlama Gelir?
Bir gün evde tek başınasınız. Kumandayı arıyorsunuz.
“Ben bunu nereye koydum?”
İki dakika sonra mutfakta buluyorsunuz.
“Tamam, buraya kadar geldiysek hayat hâlâ kontrolümde.”
Sonra bir bakıyorsunuz, kumandayı elinizde tutarak kendinizle konuşuyorsunuz. Üstelik cevap da veriyorsunuz:
“Salona mı bırakmıştım?”
“Hayır, mutfaktaydın.”
“Doğru.”
İşte o anda insanın aklına o meşhur soru geliyor: “Ben şimdi kendi kendime konuşuyorum da… bu normal mi?”
Kısa cevap: Çoğu durumda evet.
Kendi kendine konuşmak, psikolojide “self-talk” yani öz-konuşma olarak ele alınan oldukça yaygın bir davranış. İnsan bunu sesli yapabilir, içinden yapabilir, hatta bazen zihninde küçük bir toplantı düzenleyip hem moderatör hem katılımcı hem de muhalefet olabilir. Amerikan Psikoloji Derneği, self-talk kavramını kişinin kendisiyle kurduğu iç diyalog olarak tanımlıyor; bu konuşmalar planlama, motive olma, kendini yatıştırma veya düşünceleri düzenleme gibi işlevler görebiliyor.
Yani mutfakta “Çayı koy, sonra faturayı öde, sonra şu maili gönder” diye kendi kendinize talimat vermeniz, beyninizin size personel toplantısı yapması gibi düşünülebilir.
Kendi Kendine Konuşmak Delilik Değil, Beynin Çalışma Masası Olabilir
Kendi kendine konuşmayı hemen bir psikolojik sorunla ilişkilendirmek doğru değil. Araştırmalarda self-talk; yüksek sesle konuşma, iç konuşma, kişinin kendisine yönelttiği cümleler ve iç diyalog gibi farklı biçimlerde inceleniyor.
Hatta bazen düşünmek için konuşuruz.
“Önce bunu yapacağım, sonra şuna bakacağım.”
“Bu adam bana neden böyle söyledi?”
“Ben olsam bu işi şöyle çözerdim.”
“Tamam, sakin ol. Önce problemi anlayalım.”
Burada konuşmanın amacı başkasına bilgi vermek değildir. Kişi kendi düşüncesini daha görünür, daha düzenli ve yönetilebilir hale getirmeye çalışıyordur.
Bir anlamda zihin karışık bir çekmeceyse, konuşmak o çekmecenin içindekileri masaya dökmek gibidir.
Üstelik herkesin iç konuşması aynı biçimde değildir. Bazı insanlar zihninde kelimelerle düşünürken bazıları daha çok görüntüler, duygular veya başka zihinsel temsiller üzerinden ilerleyebilir. İç sesin biçimi ve yoğunluğu kişiden kişiye değişebilir.
Peki İnsan Neden Kendi Kendine Konuşur?
Bunun tek bir nedeni yok. Bazen zihinsel organizasyon, bazen duygu düzenleme, bazen de problem çözme söz konusudur.
Örneğin bir öğrenci sınavdan önce:
“Önce bildiklerimi yapacağım. Takıldığım soruda oyalanmayacağım.”
diyebilir.
Bir sporcu:
“Ritmini bozma. Bir sonraki hamleye odaklan.”
diye kendisini yönlendirebilir.
Bir çalışan:
“Bu maili şimdi gönderirsem konu kapanacak.”
şeklinde düşünerek ertelemenin önüne geçebilir.
Burada self-talk, davranışı yönlendiren bir araç haline gelir. APA da öz-konuşmanın dikkat odağını desteklemek, motivasyonu artırmak ve kişinin kendine güvenini güçlendirmek gibi işlevlerde kullanılabildiğini belirtiyor.
Dolayısıyla kendi kendine konuşmak bazen “Benimle kim konuşuyor?” sorusunun değil, “Ben kendimi nasıl yönlendiriyorum?” sorusunun cevabıdır.
“Ben Böyle Konuşmam” Diyenler Bile Aslında Konuşuyor Olabilir
Burada ilginç bir ayrıntı var.
Kendi kendine konuşmak illa sesli olmak zorunda değil.
İçinizden:
“Keşke bunu söylemeseydim.”
“Acaba yanlış mı anladı?”
“Yarın erkenden kalk.”
“Şimdi telefonu bırak.”
demek de self-talk kapsamına girebilir.
Yani kişi dışarıdan bakıldığında tamamen sessiz olabilir ama zihninin içinde ciddi bir trafik yaşanabilir.
Üstelik bu iç konuşmanın tonu da önemlidir.
“Bunu da beceremedin.”
ile
“Tamam, istediğin gibi gitmedi ama şimdi ne yapabilirsin?”
aynı zihinsel konuşma değildir.
İlkinde kişi kendisini yargılıyor. İkincisinde ise kendisine problem çözme alanı açıyor.
Araştırmalar da self-talk'ın içeriğinin ve nasıl kullanıldığının önemli olduğunu gösteriyor. Özellikle olumsuz, aşırı genelleyici ve kendini küçümseyen konuşmalar stres ve motivasyon açısından sorun yaratabilirken, daha yapıcı bir iç dil kişinin kendisini düzenlemesine yardımcı olabilir.
Erkekler Strateji Masasında, Kadınlar Duygu Masasında mı? O Kadar Basit Değil
Bu konu açıldığında hemen klasik bir ayrım yapma eğilimi ortaya çıkıyor:
“Erkekler çözüm arar, kadınlar duyguları konuşur.”
Hayat keşke Excel tablosu kadar kolay olsaydı.
Gerçekte insanlar bu kadar net kutulara ayrılmıyor. Bir erkeğin “Tamam, önce sorunu parçalara ayıralım” demesi mümkün olduğu gibi, bir kadının aynı anda hem çözüm üretip hem karşısındaki kişinin duygusunu anlamaya çalışması da gayet doğal. Tersi örnekler de sayısız.
Mesela Murat, 38 yaşında bir mühendis olsun. İş yerinde problem çıktığında kendi kendine:
“Birinci ihtimal şu. İkinci ihtimal bu. Önce veriyi kontrol et.”
diyor.
Bu daha stratejik bir self-talk örneği.
Aynı gün Elif, 34 yaşında bir öğretmen, arkadaşının yaşadığı bir tartışmayı düşünürken:
“Bunu söylerken acaba kendini dışlanmış mı hissetti?”
diye düşünüyor.
Bu ise ilişki ve empati odaklı bir iç değerlendirme olabilir.
Ama ertesi gün Murat eşinin moralinin bozuk olduğunu fark edip:
“Önce onu dinleyeyim, hemen çözüm önermeyeyim.”
diye kendisini yönlendirebilir.
Elif de iş yerindeki karmaşık bir problemi:
“Önce üç parçaya ayıralım, sonra hangisi acil bakalım.”
diye çözebilir.
Dolayısıyla burada cinsiyetten çok kişilik, öğrenilmiş iletişim biçimleri, içinde bulunulan durum ve kişinin o anda hangi ihtiyacının öne çıktığı önemlidir.
Bir insanın bazen “Nasıl çözeriz?” diye, bazen “Bu neden böyle hissettirdi?” diye düşünmesi çelişki değildir. İnsan zihni tek vitesli bir araç değil.
Kendi Kendine Konuşmanın Komik Tarafı: Beynin İçindeki Forum
Bence insan zihninin en eğlenceli taraflarından biri, kendi kendine yapılan tartışmalar.
Örneğin:
“Bugün erken yatacağım.”
“Tamam.”
“Telefonu bırakıyorum.”
“Bir video daha.”
“Hayır.”
“Son video.”
“Bunu dün de söyledin.”
“Detaylara takılma.”
İşte bu noktada beynin içinde moderatörün istifa etmesi an meselesidir.
Bazı insanların kendi kendine konuşması adeta bir forum başlığı gibidir:
Konu: Bu işi yarın mı yapsam?
Mantık: Hayır.
Tembellik: Bence evet.
Sorumluluk: Kesinlikle hayır.
Kaygı: Ya yetişmezse?
Özgüven: Yetişir.
Kaygı: Nereden biliyorsun?
Özgüven: Bilmiyorum ama birinin moral vermesi lazım.
Bu mizahi örnek aslında önemli bir noktayı gösteriyor: İç konuşma, zihinsel süreçlerin farkına varmamızı sağlayabilir.
Bilimsel literatürde self-talk'ın davranışı düzenleme, düşünceleri organize etme ve kişinin kendisiyle iletişim kurması gibi işlevleri üzerinde duruluyor.